Pod koniec lata na szczotce, w odpływie prysznica i na ubraniach może pojawiać się więcej włosów niż zwykle. Dla wielu osób jest to sygnał alarmowy: włosy zaczynają wypadać, więc prawdopodobnie dzieje się z nimi coś złego. Tymczasem zwiększone wypadanie obserwowane w sierpniu, we wrześniu i na początku jesieni nie zawsze oznacza chorobę.

Badania wskazują, że cykl wzrostu włosa może wykazywać pewną sezonowość. U części osób więcej włosów przechodzi w fazę spoczynku latem, a następnie wypada pod koniec lata lub jesienią. Nie oznacza to jednak, że każde nasilone wypadanie można uznać za normalne i przeczekać.

Jak odróżnić naturalną zmianę sezonową od łysienia, niedoborów, zaburzeń hormonalnych albo telogenowego wypadania włosów? Ile włosów może wypadać każdego dnia? Kiedy warto obserwować sytuację, a kiedy umówić się na konsultację dermatologiczną?

Czy włosy naprawdę wypadają bardziej pod koniec lata?

Sezonowe zmiany cyklu włosowego są zjawiskiem opisywanym w literaturze naukowej. Jedno z najczęściej przywoływanych badań objęło 823 kobiety, u których oceniano udział włosów znajdujących się w fazie telogenu, czyli spoczynku.

Analiza wykazała największy udział włosów telogenowych latem. Mniejszy wzrost obserwowano również wiosną, natomiast najniższy udział włosów w fazie spoczynku przypadał na późną zimę.

W innym badaniu, przeprowadzonym w niewielkiej grupie zdrowych mężczyzn, największą liczbę wypadających włosów obserwowano w okolicach sierpnia i września. Wyniki te potwierdzają możliwość występowania sezonowego rytmu, ale nie powinny być traktowane jako uniwersalny kalendarz obowiązujący każdą osobę.

„Największy udział włosów telogenowych obserwowano latem”.

Tłumaczenie własne na podstawie wyników badania Kunz, Seifert i Trüeb.

Co to oznacza w praktyce?

Włosy, które przechodzą latem do fazy spoczynku, nie muszą wypaść natychmiast. Pomiędzy zadziałaniem określonego czynnika a zauważalnym wypadaniem często występuje opóźnienie.

Dlatego:

• nasilenie wypadania w sierpniu może mieć związek ze zmianami, które rozpoczęły się wcześniej;
• włosy wypadające we wrześniu lub październiku mogły przejść w fazę spoczynku jeszcze latem;
• zdarzenie z czerwca, takie jak choroba, operacja, silny stres czy restrykcyjna dieta, może ujawnić się zwiększonym wypadaniem dopiero pod koniec wakacji.

Przy telogenowym wypadaniu włosów widoczny problem zwykle pojawia się około dwóch–trzech miesięcy po czynniku wyzwalającym.

Jak wygląda cykl życia włosa?

Aby zrozumieć sezonowe wypadanie, trzeba najpierw poznać podstawowe etapy cyklu włosowego. Każdy mieszek włosowy pracuje we własnym rytmie. Włosy nie rosną i nie wypadają jednocześnie, dzięki czemu zdrowa skóra głowy nie traci nagle całego owłosienia.

1. Anagen – faza aktywnego wzrostu

Anagen jest najdłuższym etapem cyklu. W tym czasie komórki w mieszku włosowym intensywnie się dzielą, a łodyga włosa stopniowo się wydłuża.

Długość anagenu ma duży wpływ na to, jak długie włosy może zapuścić dana osoba. U zdrowej osoby większość włosów na głowie znajduje się właśnie w tej fazie.

2. Katagen – faza przejściowa

Katagen trwa znacznie krócej. Aktywność mieszka włosowego stopniowo się zmniejsza, a wzrost włosa zostaje zatrzymany. Jest to naturalne przygotowanie do fazy spoczynku.

3. Telogen – faza spoczynku

W fazie telogenu włos nie wydłuża się, ale nadal pozostaje w mieszku. Dopiero po pewnym czasie zostaje uwolniony.

Zwiększenie liczby włosów przechodzących jednocześnie do telogenu może prowadzić do zauważalnego, rozproszonego wypadania.

4. Egzogen – uwolnienie włosa

Egzogen to moment, w którym włos opuszcza mieszek. Może wypaść podczas mycia, czesania, zakładania ubrania albo bez wyraźnego bodźca.

W tym samym mieszku może już rozpoczynać wzrost nowy włos. Dlatego samo znalezienie włosa na szczotce nie oznacza, że mieszek został trwale uszkodzony.

Jak powstaje opóźnione wypadanie włosów?

Etap		Co się dzieje?
Czynnik wyzwalający	czerwiec	Choroba, wysoka gorączka, stres, operacja, szybka utrata masy ciała
Zmiana cyklu	czerwiec–lipiec	Więcej włosów przechodzi z fazy wzrostu do fazy spoczynku
Faza telogenu	lipiec–sierpień	Włosy pozostają w mieszkach, ale już aktywnie nie rosną
Widoczne wypadanie	sierpień–wrzesień	Więcej włosów pojawia się podczas mycia i czesania
Odrastanie	kolejne miesiące	Po ustąpieniu przyczyny mogą pojawić się krótsze, odrastające włosy

Wypadanie telogenowe często pojawia się z opóźnieniem. Włos zauważony na szczotce w sierpniu mógł przejść do fazy spoczynku kilka miesięcy wcześniej.

Ile włosów dziennie może wypadać?

Najczęściej przyjmuje się, że fizjologicznie może wypadać około 50–100 włosów dziennie. Amerykańska Akademia Dermatologii podkreśla, że naturalnie tracimy starsze włosy, a w ich miejsce rosną kolejne.

„Normalne jest tracenie od 50 do 100 włosów dziennie”.

Tłumaczenie własne na podstawie informacji American Academy of Dermatology.

Nie oznacza to jednak, że trzeba codziennie liczyć każdy włos.

Liczba włosów zauważonych jednego dnia zależy między innymi od:

• długości i gęstości włosów;
• częstotliwości mycia;
• częstotliwości rozczesywania;
• noszonej fryzury;
• struktury włosów;
• sposobu ich pielęgnacji.

Osoba myjąca włosy codziennie może widzieć w odpływie mniej włosów podczas jednego mycia niż osoba, która myje je co cztery dni. W drugim przypadku włosy, które stopniowo uwalniały się przez kilka dni, zostaną usunięte podczas jednego mycia. Wizualnie może wyglądać to znacznie bardziej niepokojąco.

Długie włosy także sprawiają wrażenie większej objętości niż taka sama liczba włosów krótkich.

Ważniejsza od dokładnej liczby jest zmiana

Zamiast codziennie liczyć włosy, warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

• Czy wypada ich wyraźnie więcej niż wcześniej?
• Czy zmiana pojawiła się nagle?
• Czy przedziałek stał się szerszy?
• Czy kucyk jest zauważalnie cieńszy?
• Czy prześwituje skóra głowy?
• Czy powstały miejsca całkowicie pozbawione włosów?
• Czy pojawiło się swędzenie, pieczenie, ból albo intensywne łuszczenie?
• Czy sytuacja trwa kilka tygodni, czy już wiele miesięcy?

Te informacje są bardziej przydatne niż pojedynczy wynik domowego liczenia.

Wypadanie włosów, łamanie czy postępujące przerzedzenie?

Nie każdy włos znaleziony na ubraniu wypadł z mieszka. Część może być złamana na długości. Rozróżnienie tych problemów jest bardzo ważne, ponieważ mają inne przyczyny i wymagają innego postępowania.

Problem	Co się dzieje?	Typowy obraz	Możliwe przyczyny
Fizjologiczne wypadanie	Stary włos zostaje naturalnie uwolniony z mieszka	Pojedyncze włosy podczas mycia i czesania, bez utraty gęstości	Prawidłowy cykl włosowy
Wypadanie telogenowe	Zbyt wiele włosów przechodzi do fazy spoczynku	Rozproszone wypadanie z całej głowy	Choroba, gorączka, stres, poród, zabieg, dieta, niedobory
Łamanie włosów	Łodyga pęka na różnej wysokości	Włosy różnej długości, postrzępione końce, puszenie	Rozjaśnianie, tarcie, wysoka temperatura, niewłaściwe rozczesywanie
Łysienie androgenowe	Dochodzi do stopniowej miniaturyzacji mieszków	Szerszy przedziałek i coraz cieńsze włosy	Predyspozycje genetyczne i czynniki hormonalne
Łysienie plackowate	Włosy wypadają w wyraźnie ograniczonych obszarach	Gładkie, okrągłe lub owalne miejsca bez włosów	Proces autoimmunologiczny
Łysienie trakcyjne	Mieszki są przewlekle obciążane mechanicznie	Przerzedzenie głównie przy linii włosów	Ciasne upięcia, przedłużanie włosów, silne naprężenie

Jak wstępnie rozpoznać łamanie?

Łamanie można podejrzewać, jeżeli:

• na ubraniach znajdują się bardzo krótkie fragmenty włosów;
• włosy mają wiele różnych długości;
• końcówki są białe, postrzępione lub rozdwojone;
• problem jest największy w miejscach regularnie rozjaśnianych;
• długość włosów przestała się zwiększać mimo widocznego odrostu;
• włosy są szorstkie, kruche i łatwo pękają podczas rozczesywania.

Wypadanie z mieszka częściej dotyczy włosów o pełnej długości. Ostateczne rozpoznanie przyczyny powinno jednak opierać się na badaniu skóry głowy i wywiadzie, a nie wyłącznie na wyglądzie włosa.

Kiedy sezonowe wypadanie można uznać za prawdopodobnie normalne?

Nie istnieje jeden test domowy, który potwierdzi, że wypadanie jest wyłącznie sezonowe. Można jednak wskazać cechy przemawiające za łagodnym i przejściowym charakterem problemu.

Wypadanie może mieścić się w sezonowej zmienności, gdy:

• pojawia się pod koniec lata albo na początku jesieni;
• jest rozproszone i dotyczy całej skóry głowy;
• nie powstają wyraźne ogniska pozbawione włosów;
• przedziałek nie poszerza się gwałtownie;
• skóra głowy nie boli i nie wykazuje nasilonego stanu zapalnego;
• nie występuje utrata brwi ani rzęs;
• wypadanie nie narasta z tygodnia na tydzień;
• po kilku tygodniach zaczyna stopniowo słabnąć;
• na skórze głowy pojawiają się krótsze włosy świadczące o odrastaniu;
• ogólna gęstość fryzury nie zmienia się w sposób wyraźny.

Nawet w takiej sytuacji warto obserwować włosy przez kolejne tygodnie. Sezon nie powinien być automatycznym wyjaśnieniem każdego problemu.

Kiedy wypadanie może wymagać konsultacji?

Konsultację dermatologiczną warto rozważyć, jeżeli obserwujesz jeden lub kilka z poniższych sygnałów.

1. Powstają wyraźne miejsca bez włosów

Gładkie, okrągłe lub nieregularne ogniska wymagają diagnostyki. Mogą wskazywać między innymi na łysienie plackowate, infekcję albo inną chorobę skóry głowy.

2. Przedziałek stopniowo się poszerza

Szerszy przedziałek, prześwitywanie skóry głowy i zmniejszenie objętości włosów na szczycie głowy mogą być związane z łysieniem typu kobiecego.

Wczesna diagnostyka jest istotna, ponieważ w przypadku postępującego łysienia łatwiej jest ograniczać dalszą utratę gęstości niż odtwarzać ją po wielu latach.

3. Linia włosów zaczyna się cofać

Przerzedzenie przy skroniach i czole może wynikać między innymi z łysienia androgenowego albo z przewlekłego naprężenia powodowanego przez ciasne fryzury.

4. Wypadanie utrzymuje się ponad sześć miesięcy

Ostre wypadanie telogenowe zwykle trwa krócej niż sześć miesięcy. Jeżeli problem utrzymuje się dłużej, mówi się o postaci przewlekłej, która może wymagać poszukiwania utrzymującego się czynnika wyzwalającego.

5. Skóra głowy swędzi, piecze lub boli

Wypadanie połączone z bólem, nasilonym łuszczeniem, zaczerwienieniem, krostami albo sączeniem nie powinno być tłumaczone wyłącznie zmianą pory roku.

6. Wypadają również brwi lub rzęsy

Utrata włosów poza skórą głowy może mieć inne podłoże niż fizjologiczna sezonowość i powinna zostać oceniona przez lekarza.

7. Wypadanie pojawiło się po wprowadzeniu leku

Niektóre leki mogą wpływać na cykl włosowy. Nie należy jednak samodzielnie przerywać leczenia. Podejrzenie działania niepożądanego trzeba omówić z lekarzem prowadzącym.

8. Problemowi towarzyszą inne objawy

Konsultacja jest szczególnie wskazana, gdy razem z wypadaniem występują:

• wyraźne osłabienie;
• przewlekłe zmęczenie;
• kołatanie serca;
• nietolerancja zimna albo gorąca;
• znaczna zmiana masy ciała;
• zaburzenia miesiączkowania;
• bardzo obfite miesiączki;
• zmiany skórne;
• bóle stawów;
• objawy niedożywienia.

9. Włosy wypadają bardzo gwałtownie

Nagłe wypadanie dużych ilości włosów, zwłaszcza gdy postępuje szybko, wymaga oceny specjalisty niezależnie od pory roku.

10. Sytuacja powoduje duży niepokój

Nie trzeba czekać na poważne prześwity, aby poprosić o pomoc. Dermatolog może odróżnić nadmierne wypadanie od innych rodzajów utraty włosów.

Obserwować czy konsultować?

Obserwacja – światło zielone

• niewielkie, rozproszone nasilenie;
• początek pod koniec lata;
• brak łysych miejsc;
• brak zmian zapalnych;
• brak wyraźnego przerzedzenia;
• stopniowe uspokojenie sytuacji;
• widoczne krótkie, odrastające włosy.

Umów konsultację – światło pomarańczowe

• problem trwa kilka miesięcy;
• przedziałek się poszerza;
• kucyk staje się cieńszy;
• wypadanie powraca regularnie;
• trudno wskazać możliwą przyczynę;
• występują objawy mogące sugerować niedobory lub zaburzenia hormonalne.

Konsultacja bez zwlekania – światło czerwone

• ogniska całkowicie pozbawione włosów;
• bliznowacenie albo zanik ujść mieszków;
• silny ból, pieczenie lub stan zapalny;
• utrata brwi i rzęs;
• gwałtownie postępujące przerzedzenie;
• ropne zmiany albo rozległe strupy;
• wypadanie włosów u dziecka.

Pora roku jest tylko jednym z elementów oceny. O konieczności konsultacji decydują przede wszystkim sposób, tempo i czas trwania utraty włosów oraz stan skóry głowy.

Ranking najczęstszych przyczyn nasilonego wypadania pod koniec lata

Poniższy ranking ma charakter edukacyjny. Kolejność nie oznacza, że każda z przyczyn występuje z taką samą częstotliwością u wszystkich osób.

1. Naturalna sezonowość cyklu włosa

U części osób większa liczba włosów znajduje się latem w fazie telogenu. Może to prowadzić do zwiększonego wypadania w sierpniu, we wrześniu albo na początku jesieni.

Sezonowość jest jednak rozpoznaniem prawdopodobnym dopiero wtedy, gdy nie występują inne niepokojące objawy.

2. Choroba przebiegająca z wysoką gorączką

Infekcja, wysoka temperatura ciała albo cięższy stan zapalny mogą wpłynąć na cykl włosowy. Widoczne wypadanie często pojawia się dopiero po dwóch–trzech miesiącach.

Jeżeli ktoś poważniej chorował w maju lub czerwcu, skutki dla cyklu włosowego może zauważyć właśnie w sierpniu albo we wrześniu.

3. Silny lub przewlekły stres

Stres psychiczny może być jednym z czynników związanych z nadmiernym wypadaniem. Problem może pojawić się po wydarzeniu nagłym, ale również podczas wielomiesięcznego przeciążenia.

Znaczenie ma nie tylko sam stres, lecz także towarzyszące mu:

• pogorszenie snu;
• zmniejszenie apetytu;
• nieregularne jedzenie;
• utrata masy ciała;
• zaostrzenie chorób przewlekłych;
• zaniedbanie codziennej pielęgnacji.

4. Restrykcyjna dieta i szybka utrata masy ciała

Organizm może reagować na znaczny deficyt energetyczny, niedostateczną podaż białka lub gwałtowne odchudzanie zmianą cyklu włosowego.

Wypadanie może pojawić się po zakończeniu intensywnej diety, dlatego nie zawsze jest natychmiast kojarzone z wcześniejszą utratą masy ciała.

5. Niedobory i nieprawidłowości żywieniowe

W diagnostyce długotrwałego, rozproszonego wypadania lekarz może brać pod uwagę między innymi gospodarkę żelazową, witaminę B12, kwas foliowy oraz funkcję tarczycy. Zakres badań powinien wynikać z wywiadu i obrazu klinicznego, a nie z uniwersalnego pakietu dla każdej osoby.

Samodzielne przyjmowanie wielu suplementów nie jest bezpiecznym zamiennikiem diagnostyki. Nadmiar niektórych składników również może nasilać utratę włosów.

6. Zmiany hormonalne

Cykl włosowy może zmienić się po porodzie, po odstawieniu lub zmianie antykoncepcji, w okresie okołomenopauzalnym albo w przebiegu niektórych zaburzeń hormonalnych.

Poporodowe wypadanie telogenowe zwykle rozpoczyna się kilka miesięcy po porodzie. U części kobiet może również ujawnić wcześniej niezauważalne przerzedzenie o innym podłożu.

7. Operacja, uraz lub duże obciążenie organizmu

Zabieg chirurgiczny, istotna utrata krwi albo poważny uraz mogą być czynnikiem wyzwalającym wypadanie telogenowe. Podobnie jak w przypadku choroby, efekt może być widoczny dopiero po kilku miesiącach.

8. Łysienie androgenowe

Postępujące przerzedzenie może zostać zauważone w tym samym czasie co sezonowe wypadanie, ale nie musi być przez nie spowodowane.

Charakterystyczne mogą być:

• poszerzanie przedziałka;
• zmniejszenie gęstości na szczycie głowy;
• stopniowe pojawianie się cieńszych i krótszych włosów;
• wieloletni, powolny rozwój problemu.

Telogenowe wypadanie i łysienie androgenowe mogą również występować jednocześnie.

9. Choroby skóry głowy

Łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, infekcje i inne stany zapalne mogą pogarszać kondycję skóry głowy oraz zwiększać łamliwość albo wypadanie włosów.

Niepokojące są przede wszystkim ból, silny świąd, rozległe zaczerwienienie, krosty, strupy i bliznowacenie.

10. Letnie uszkodzenia łodygi włosa

Promieniowanie UV, kąpiele w chlorowanej lub słonej wodzie, częste rozjaśnianie i stylizacja termiczna mogą osłabiać łodygę włosa.

Nie zawsze powodują jednak wypadanie z mieszka. Często prowadzą przede wszystkim do:

• kruszenia;
• rozdwajania końcówek;
• szorstkości;
• matowości;
• zwiększonego plątania;
• utraty długości.

Dlatego po lecie można jednocześnie zauważyć więcej włosów wypadających z mieszków i większą liczbę włosów łamiących się na długości.

Wypadanie z mieszka a łamanie włosa

 

Element	Wypadanie z mieszka	Łamanie na długości
Miejsce problemu	Cykl pracy mieszka włosowego	Łodyga włosa
Długość znalezionych włosów	Zwykle pełna długość	Różne, często krótkie fragmenty
Główne objawy	Więcej włosów w odpływie i na szczotce	Puszenie, krótkie odstające włosy, brak przyrostu długości
Częste czynniki	Choroba, stres, dieta, hormony, sezonowość	Rozjaśnianie, temperatura, tarcie, szarpanie
Podstawowe działanie	Rozpoznanie przyczyny wypadania	Ochrona łodygi i ograniczenie uszkodzeń

Wypadanie i łamanie mogą występować równocześnie. Odżywka może ograniczać uszkodzenia łodygi, ale nie usuwa przyczyn zaburzeń cyklu włosowego.

Jak wygląda diagnostyka nasilonego wypadania włosów?

Diagnostyka nie powinna zaczynać się od losowej listy suplementów. Najważniejsze są dokładny wywiad i ocena skóry głowy.

Wywiad

Specjalista może zapytać między innymi:

• Kiedy rozpoczęło się wypadanie?
• Czy było nagłe, czy stopniowe?
• Czy włosy wypadają z całej głowy?
• Czy w ostatnich miesiącach wystąpiła choroba lub gorączka?
• Czy przeprowadzono operację?
• Czy nastąpiła duża utrata masy ciała?
• Czy zmieniła się dieta?
• Czy pojawił się silny stres?
• Czy rozpoczęto przyjmowanie nowego leku?
• Czy w rodzinie występuje łysienie?
• Czy zmieniła się regularność miesiączek?
• Czy pojawiły się objawy chorób tarczycy?
• Jak wygląda codzienna pielęgnacja i stylizacja?

Szczególnie ważne są wydarzenia z dwóch–czterech miesięcy poprzedzających początek wypadania.

Ocena skóry głowy

Lekarz może ocenić:

• rozmieszczenie przerzedzenia;
• obecność stanu zapalnego;
• ujścia mieszków włosowych;
• grubość i zróżnicowanie włosów;
• liczbę włosów odrastających;
• obecność włosów połamanych;
• stan łodyg.

W diagnostyce wykorzystuje się również trichoskopię, czyli oglądanie skóry głowy i włosów w powiększeniu.

Badania laboratoryjne

Nie ma jednego zestawu badań właściwego dla każdego pacjenta. Lekarz dobiera je na podstawie objawów, wywiadu i badania.

W określonych sytuacjach mogą zostać rozważone między innymi:

• morfologia krwi;
• parametry gospodarki żelazowej;
• TSH i inne parametry funkcji tarczycy;
• witamina B12;
• kwas foliowy;
• inne badania zależne od objawów.

Samo stwierdzenie obniżonej wartości parametru nie zawsze dowodzi, że jest on jedyną przyczyną problemu. Wyniki powinny być interpretowane łącznie z obrazem klinicznym.

Co można zrobić, gdy włosy zaczynają wypadać?

1. Poszukaj możliwego czynnika sprzed kilku miesięcy

Przejrzyj kalendarz i przypomnij sobie wydarzenia z ostatniego kwartału:

• chorobę;
• wysoką gorączkę;
• operację;
• intensywny stres;
• zmianę diety;
• gwałtowne odchudzanie;
• zmianę leków;
• poród;
• odstawienie antykoncepcji.

Nie zawsze udaje się wskazać jedną przyczynę. W części przypadków czynnik wyzwalający pozostaje nieznany.

2. Obserwuj przedziałek, a nie tylko odpływ

Zdjęcie przedziałka wykonane raz na cztery tygodnie w podobnym świetle może być bardziej miarodajne niż codzienne analizowanie szczotki.

Warto zachować:

• podobną fryzurę;
• takie samo miejsce wykonania zdjęcia;
• zbliżone oświetlenie;
• tę samą odległość aparatu;
• suche, nieobciążone produktami włosy.

Zdjęć nie trzeba wykonywać codziennie. Zbyt częsta kontrola utrudnia zauważenie realnej zmiany i może zwiększać niepokój.

3. Traktuj włosy delikatnie

W przypadku wzmożonego wypadania zaleca się ograniczenie intensywnego szczotkowania, agresywnego masażu oraz mechanicznego szarpania.

Pomocne może być:

• delikatne rozczesywanie od końców;
• unikanie ciasnych upięć;
• ograniczenie przedłużania włosów;
• rezygnacja z energicznego pocierania ręcznikiem;
• używanie odżywki zmniejszającej tarcie;
• redukcja wysokiej temperatury podczas stylizacji.

Delikatna pielęgnacja nie leczy zaburzeń hormonalnych ani niedoborów, ale może ograniczyć dodatkowe łamanie osłabionych włosów.

4. Zadbaj o pełnowartościową dietę

Włosy nie są dla organizmu narządem niezbędnym do przeżycia. Przy dużym niedoborze energii lub białka organizm może ograniczać procesy związane z ich wzrostem.

Codzienna dieta powinna dostarczać odpowiednią ilość:

• energii;
• białka;
• warzyw i owoców;
• źródeł żelaza;
• zdrowych tłuszczów;
• witamin i składników mineralnych.

Nie oznacza to, że każdy przypadek wypadania da się rozwiązać zmianą jadłospisu.

5. Nie stosuj suplementów bez ograniczeń

Hasło „na włosy, skórę i paznokcie” nie gwarantuje, że preparat jest potrzebny konkretnej osobie.

American Academy of Dermatology ostrzega, że nadmiar określonych składników może pogarszać utratę włosów.

Suplementacja powinna odpowiadać rzeczywistej potrzebie, a w przypadku podejrzenia niedoboru najlepiej oprzeć ją na konsultacji i odpowiednich badaniach.

6. Zadbaj o stan skóry głowy

Skóra głowy powinna być regularnie, ale łagodnie oczyszczana. Częstotliwość mycia należy dopasować do ilości sebum, używanych kosmetyków, aktywności fizycznej i indywidualnej tolerancji.

Zbyt rzadkie mycie nie „zatrzymuje” włosów w mieszkach. Podczas kolejnego mycia mogą po prostu uwolnić się włosy, które i tak zakończyły swój cykl.

Jeżeli występują intensywny świąd, łuszczenie, ból albo zmiany zapalne, potrzebna może być diagnostyka dermatologiczna, a nie wyłącznie zmiana kosmetyku.

7. Daj włosom czas na odrastanie

Włosy rosną powoli, dlatego poprawa nie jest natychmiastowa. Nawet po usunięciu czynnika wyzwalającego przez pewien czas mogą nadal wypadać włosy, które wcześniej przeszły do fazy telogenu.

Przy ostrym wypadaniu telogenowym sytuacja często uspokaja się w ciągu kilku miesięcy. Odzyskanie wcześniejszej objętości może potrwać dłużej.

Czego lepiej nie robić?

Nie licz obsesyjnie każdego włosa

Jednodniowy wynik jest podatny na błąd. Liczba włosów będzie inna po codziennym myciu niż po kilku dniach przerwy.

Nie przerywaj samodzielnie przyjmowania leków

Jeżeli podejrzewasz związek między leczeniem a wypadaniem, skonsultuj się z lekarzem. Nagłe odstawienie niektórych leków może być niebezpieczne.

Nie zakładaj, że winny jest szampon

Szampon działa przede wszystkim na powierzchni skóry i łodygi włosa. Jeżeli wypadanie jest spowodowane chorobą, niedoborem, hormonami albo stresem fizjologicznym, sama zmiana szamponu zwykle nie usuwa przyczyny.

Nie wcieraj intensywnie produktów w podrażnioną skórę

Pieczenie nie świadczy o skuteczności kosmetyku. Przy stanie zapalnym agresywne wcieranie może zwiększać dyskomfort.

Nie przyjmuj wielu preparatów jednocześnie

Łączenie suplementów może prowadzić do przekraczania dawek tych samych składników.

Nie odkładaj konsultacji, gdy pojawiają się prześwity

Sezonowe wypadanie powinno być rozproszone i przejściowe. Wyraźna utrata gęstości wymaga sprawdzenia.

Czy masaż skóry głowy zatrzyma wypadanie?

Delikatny masaż może być przyjemnym elementem pielęgnacji, ale nie powinien być przedstawiany jako metoda usuwająca wszystkie przyczyny wypadania.

Nie wyleczy między innymi:

• niedoczynności tarczycy;
• niedoboru żelaza;
• łysienia plackowatego;
• zaawansowanego łysienia androgenowego;
• bliznowacenia mieszków;
• infekcji skóry głowy.

Podczas nasilonego wypadania nie należy również intensywnie trzeć i ciągnąć włosów. DermNet zaleca delikatne obchodzenie się z włosami oraz unikanie przesadnie energicznego masażu.

Masaż powinien być łagodny i wykonywany opuszkami palców, bez drapania skóry paznokciami.

Czy urządzenia do domowej pielęgnacji mogą zastąpić diagnostykę?

Nie. Domowe urządzenia pielęgnacyjne mogą uzupełniać świadomą rutynę, ale nie zastępują badania dermatologicznego, rozpoznania choroby ani leczenia zaleconego przez lekarza.

Przed rozpoczęciem pielęgnacji warto ustalić:

1. Czy problem dotyczy wypadania z mieszka, czy łamania łodygi?
2. Czy skóra głowy jest zdrowa?
3. Czy występują objawy wymagające konsultacji?
4. Czy urządzenie jest przeznaczone do danego zastosowania?
5. Czy nie występują przeciwwskazania wymienione przez producenta?

W komunikacji dotyczącej urządzeń kosmetycznych nie należy obiecywać leczenia każdej postaci wypadania włosów. Innego postępowania wymaga łysienie androgenowe, innego łysienie plackowate, a jeszcze innego przejściowe wypadanie po chorobie.

Czy sezonowe wypadanie włosów samo minie?

Jeżeli rzeczywiście jest to łagodne, przejściowe wypadanie sezonowe i nie występują dodatkowe czynniki, sytuacja może stopniowo się uspokoić.

Podobnie ostre wypadanie telogenowe często ma charakter samoograniczający, zwłaszcza gdy czynnik wyzwalający ustąpił. DermNet podaje, że ostre telogenowe wypadanie może ustąpić w ciągu około trzech–sześciu miesięcy.

Pełne odzyskanie wcześniejszej gęstości trwa jednak dłużej niż samo zahamowanie wypadania, ponieważ nowy włos musi dopiero urosnąć.

Brak poprawy, utrata gęstości albo utrzymywanie się problemu ponad sześć miesięcy są wskazaniem do ponownej oceny przyczyny.

Podsumowanie: kiedy obserwować, a kiedy działać?

Nieco większa liczba włosów na szczotce w sierpniu lub na początku jesieni może być związana z naturalną sezonowością cyklu włosowego. Badania wskazują, że udział włosów w fazie telogenu może osiągać maksimum latem, a nasilone wypadanie może być zauważane pod koniec lata i jesienią.

Nie należy jednak zakładać, że każda utrata włosów o tej porze roku jest normalna.

Możesz rozpocząć od obserwacji, jeżeli:

• wypadanie jest umiarkowane i rozproszone;
• nie występują ogniska bez włosów;
• skóra głowy wygląda zdrowo;
• przedziałek się nie poszerza;
• sytuacja stopniowo się uspokaja.

Umów konsultację, jeżeli:

• pojawiają się łyse miejsca;
• przedziałek staje się szerszy;
• włosy wyraźnie tracą gęstość;
• wypadanie trwa ponad kilka miesięcy;
• skóra głowy boli, piecze lub jest objęta stanem zapalnym;
• wypadają brwi lub rzęsy;
• występują dodatkowe objawy ogólne;
• sytuacja budzi duży niepokój.

Pamiętaj: włos znaleziony dzisiaj w odpływie mógł zakończyć aktywną fazę wzrostu kilka miesięcy wcześniej. Dlatego skuteczna ocena problemu wymaga spojrzenia nie tylko na bieżącą pielęgnację, ale również na wcześniejsze choroby, stres, dietę, leki i zmiany hormonalne.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w sierpniu włosy mogą wypadać bardziej?

Tak, u części osób pod koniec lata można obserwować większe wypadanie. Badania wskazują na sezonowe zmiany udziału włosów znajdujących się w fazie telogenu. Nie dotyczy to jednak wszystkich osób i nie wyjaśnia każdej postaci utraty włosów.

Dlaczego włosy wypadają jesienią?

Jednym z możliwych wyjaśnień jest sezonowość cyklu włosowego. Jesienne wypadanie może być również opóźnionym skutkiem choroby, wysokiej gorączki, stresu, operacji lub restrykcyjnej diety z wcześniejszych miesięcy.

Ile włosów dziennie wypada normalnie?

Najczęściej podaje się około 50–100 włosów dziennie. Jest to wartość orientacyjna, ponieważ wynik zależy między innymi od częstotliwości mycia i czesania.

Jak długo trwa sezonowe wypadanie włosów?

Nie ma jednej długości właściwej dla każdej osoby. Łagodne nasilenie powinno stopniowo ustępować. Jeżeli utrzymuje się miesiącami, narasta albo powoduje widoczne przerzedzenie, warto skonsultować się z dermatologiem.

Czy częste mycie powoduje wypadanie włosów?

Mycie zwykle usuwa włosy, które zakończyły swój cykl i były już gotowe do wypadnięcia. Przy rzadszym myciu więcej takich włosów może zebrać się podczas jednego prysznica, co daje wrażenie nagłego nasilenia.

Czy obcięcie włosów ograniczy wypadanie?

Skrócenie włosów nie zmienia cyklu mieszków włosowych. Może jednak ułatwić pielęgnację, zmniejszyć plątanie i ograniczyć mechaniczne łamanie długości.

Czy wcierki zatrzymają sezonowe wypadanie?

Kosmetyk nie usuwa każdej możliwej przyczyny. Wcierka nie zastąpi diagnostyki niedoborów, chorób tarczycy, łysienia androgenowego, łysienia plackowatego ani chorób zapalnych skóry głowy.

Czy przy wypadaniu warto wykonać badania?

O konieczności i zakresie badań powinien zdecydować lekarz po przeprowadzeniu wywiadu i ocenie skóry głowy. Nie każda osoba potrzebuje identycznego zestawu badań.

Czy nowe krótkie włosy oznaczają odrastanie?

Mogą być oznaką odrastania, ale krótkie włosy mogą być również włosami połamanymi. Włosy odrastające zwykle mają zwężającą się, naturalną końcówkę. Włosy połamane mogą mieć końce nierówne lub postrzępione.

Do kogo zgłosić się z wypadaniem włosów?

Podstawowym specjalistą zajmującym się chorobami skóry głowy i włosów jest dermatolog. W razie potrzeby może skierować pacjenta do innego lekarza lub zalecić dodatkowe badania.

Bibliografia

1. Kunz M., Seifert B., Trüeb R.M., „Seasonality of hair shedding in healthy women complaining of hair loss”, Dermatology, 2009.
2. Randall V.A., Ebling F.J.G., „Seasonal changes in human hair growth”, British Journal of Dermatology, 1991.
3. Courtois M. i wsp., „Periodicity in the growth and shedding of hair”, British Journal of Dermatology, 1996.
4. American Academy of Dermatology, „Do you have hair loss or hair shedding?”.
5. American Academy of Dermatology, „Hair loss: Overview”.
6. American Academy of Dermatology, „Hair loss: Who gets and causes”.
7. American Academy of Dermatology, „Hair loss: Tips for managing”.
8. DermNet, „Telogen effluvium”.
9. DermNet, „Diffuse alopecia”.
10. Malkud S., „Telogen Effluvium: A Review”, 2015.
11. Asghar F. i wsp., „Telogen Effluvium: A Review of the Literature”, 2020.
12. Fabbrocini G. i wsp., „Female pattern hair loss: A clinical, pathophysiologic, and therapeutic review”, 2018.